Tahap Penguasaan atau TP dalam Pentaksiran Bilik Darjah (PBD) ialah skala enam tahap, dari TP1 hingga TP6, yang guru gunakan untuk menunjukkan sejauh mana murid menguasai sesuatu mata pelajaran. Tahap minimum yang ditetapkan oleh Kementerian Pendidikan Malaysia untuk semua mata pelajaran ialah TP3, iaitu murid boleh menggunakan pengetahuan untuk melaksanakan kemahiran atau tugasan dalam sesuatu situasi.
Dikemaskini pada 23 September 2026.
Kenapa laporan sekolah sekarang guna TP
Sejak UPSR dimansuhkan mulai tahun 2021 dan PT3 dimansuhkan selepas keputusan Jemaah Menteri pada 2 Jun 2022, prestasi murid sekolah rendah dan menengah rendah banyak dilaporkan melalui Pentaksiran Berasaskan Sekolah (PBS). Fakta ini dinyatakan dalam Garis Panduan Pentadbiran Ujian Akhir Sesi Akademik terbitan KPM.
PBS ada empat komponen, iaitu Pentaksiran Pusat, Pentaksiran Sekolah, Pentaksiran Aktiviti Jasmani, Sukan dan Kokurikulum (PAJSK) serta Pentaksiran Psikometrik. PBD pula ialah pentaksiran yang guru jalankan sepanjang proses pengajaran dan pembelajaran, dan hasilnya dinyatakan dalam bentuk TP supaya murid, guru dan ibu bapa tahu kualiti pembelajaran anak.
Maksud TP1 hingga TP6
Tafsiran di bawah diambil daripada Jadual 3.1 dalam Panduan Pelaksanaan PBD Edisi Ke-2 yang diterbitkan oleh Bahagian Pembangunan Kurikulum KPM. Setiap mata pelajaran ada huraian khusus dalam DSKP masing-masing, tetapi maksud asasnya sama.
| Tahap | Maksud ringkas daripada panduan KPM |
|---|---|
| TP1 | Murid tahu perkara asas, boleh melakukan kemahiran asas atau memberi respons kepada perkara asas |
| TP2 | Murid menunjukkan kefahaman dengan menjelaskan perkara yang dipelajari |
| TP3 | Murid menggunakan pengetahuan untuk melaksanakan kemahiran atau tugasan pada sesuatu situasi |
| TP4 | Murid melaksanakan tugasan mengikut prosedur atau secara analitik dan sistematik |
| TP5 | Murid melaksanakan tugasan pada situasi baharu secara sistematik, tekal dan bersikap positif |
| TP6 | Murid menggunakan pengetahuan pada situasi baharu secara kreatif dan inovatif dan boleh dicontohi |
Panduan itu menyebut setiap murid perlu dibimbing untuk mencapai sekurang-kurangnya TP3, tetapi tidak semua murid sampai ke tahap itu pada kadar yang sama kerana potensi individu berbeza. Murid yang sudah mencapai TP4 hingga TP6 pula digalakkan membantu rakan lain dan boleh dijadikan teladan dalam kelas.
Bagaimana guru menentukan TP anak
TP tidak diberi berdasarkan satu ujian sahaja. Panduan KPM menetapkan beberapa langkah yang guru perlu ikut sebelum TP direkodkan dalam templat pelaporan.
- Guru menyelesaikan pengajaran bagi satu kelompok bidang, tema atau kemahiran dalam Standard Kandungan dan Standard Pembelajaran dahulu sebelum menentukan TP.
- Guru merujuk Standard Prestasi dalam DSKP, iaitu set kriteria yang menunjukkan tanda sesuatu perkara sudah dikuasai murid.
- Bukti dikumpul melalui pelbagai kaedah, contohnya pemerhatian, soalan lisan, latihan bertulis, pembentangan, kerja projek dan ujian topikal.
- Pada akhir sesi, guru menentukan TP Keseluruhan dengan pertimbangan profesional, termasuk perbincangan dengan rakan sejawat yang mengajar mata pelajaran sama.
- TP dimaklumkan kepada murid dan ibu bapa sebagai maklum balas supaya ada tindakan susulan selepas itu.
Pertimbangan profesional bermaksud guru membuat keputusan yang beretika dan bertanggungjawab berdasarkan analisis bukti pembelajaran, jadi dua murid dengan markah ujian yang hampir sama boleh mendapat TP berbeza kalau prestasi harian mereka jauh berbeza.
TP dan UASA dalam laporan akhir tahun
Ujian Akhir Sesi Akademik (UASA) ialah PBD sumatif yang ditadbir oleh sekolah. Garis panduan KPM menyatakan skor UASA direkod oleh guru dalam Sistem Pengurusan Pentaksiran Bersepadu (SPPB) KPM, kemudian sistem itu menjana prestasi PBD formatif dan pencapaian UASA dalam satu pelaporan.
Pencapaian UASA dilapor mengikut TP1 hingga TP6 dengan julat markah tertentu, dan skor mentah tidak dipaparkan dalam pelaporan itu. Guru mata pelajaran turut memasukkan usaha murid, ulasan dan cadangan intervensi, manakala ulasan keseluruhan ditulis oleh guru kelas. Butiran tarikh dan format ujian ada dalam panduan UASA, tarikh dan format.
Apa perlu dibuat kalau anak dapat TP1 atau TP2
TP rendah memberi isyarat awal supaya guru dan ibu bapa boleh bertindak sebelum jurang pembelajaran menjadi besar. Panduan KPM menyatakan guru perlu mengambil tindakan susulan dan berusaha membantu murid meningkatkan tahap penguasaan masing-masing.
Langkah yang paling berguna ialah berjumpa guru mata pelajaran dan bertanya kemahiran atau topik mana yang belum dikuasai, kerana TP keseluruhan menggabungkan beberapa kelompok kemahiran. Minta juga contoh tugasan yang menunjukkan tahap anak sekarang, dan tanya apa yang perlu ditunjukkan untuk naik ke TP3. Di rumah, latihan boleh difokuskan pada kemahiran itu sahaja supaya anak tidak terbeban dengan semua topik serentak.
Soalan lazim tentang Tahap Penguasaan
TP3 bermaksud anak lulus atau gagal dalam subjek itu?
TP3 ialah tahap minimum yang KPM sasarkan untuk semua murid dalam setiap mata pelajaran. Panduan PBD menerangkan pencapaian dalam bentuk tahap penguasaan yang disusun secara hierarki, jadi TP3 lebih tepat difahami sebagai tanda anak sudah boleh menggunakan apa yang dipelajari dalam sesuatu situasi.
Kenapa markah UASA anak tidak ditunjukkan dalam laporan yang diterima?
Garis panduan UASA menyatakan pencapaian dilapor dalam bentuk TP dengan julat markah tertentu, dan skor tidak dipaparkan dalam pelaporan. Kalau mahu tahu kekuatan dan kelemahan anak dengan lebih terperinci, tanya guru mata pelajaran semasa hari bertemu ibu bapa.
TP anak boleh berubah dari pertengahan tahun sampai akhir tahun?
Boleh. Templat pelaporan KPM ada ruang untuk TP pertengahan tahun dan TP akhir tahun, dan TP keseluruhan pada akhir sesi ditentukan selepas guru melihat perkembangan murid sepanjang tahun.
Bila laporan PBD sampai, baca huraian TP bagi setiap subjek dahulu sebelum melihat angka, kerana huraian itulah yang menerangkan apa yang anak sudah boleh buat. Kalau ada subjek di bawah TP3, buat temu janji dengan guru dan minta senarai kemahiran yang perlu dikukuhkan untuk penggal seterusnya.